تشخیص زودهنگام سرطان مؤثرترین راهکار کاهش مرگ‌ومیر است

یک متخصص رادیو انکولوژی در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی گفت: تشخیص زودهنگام سرطان یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش مرگ‌ومیر، افزایش شانس درمان قطعی و بهبود کیفیت زندگی بیماران است.

 الهام زارعی تأکید کرد: زمان انجام غربالگری به سن، جنس، سابقه خانوادگی و عوامل خطر هر فرد بستگی دارد.

 وی یادآور شد: اما به‌طورکلی، غربالگری در سرطان پستان از ۴۰ سالگی به بعد، ماموگرافی هر یک تا دو سال، سرطان کولورکتال (روده بزرگ) از ۵۰ سالگی به بعد (در افراد پرخطر زودتر)، تست FIT سالانه یا کولونوسکوپی طبق نظر پزشک، سرطان ریه در افراد پرخطر (سیگاری‌ها و سابقه‌دارها) با نظر پزشک و روش‌های تصویربرداری و در غربالگری سرطان سرویکس (سرطان دهانه رحم) از سن ۲۱ سالگی با پاپ‌اسمیر انجام می‌شود.

 زارعی با بیان اینکه افراد باسابقه خانوادگی سرطان نیازمند غربالگری زودتر و دقیق‌تر هستند، ادامه داد: غربالگری به معنای انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های ساده پزشکی در افراد بدون علامت است تا بیماری قبل از پیشرفت شناسایی شود.

 وی یادآور شد: که این اقدامات شامل: آزمایش‌های خون و مدفوع، تصویربرداری‌ها (مانند ماموگرافی)، معاینات بالینی و ارجاع به سطوح تخصصی در صورت مشاهده موارد مشکوک است.

 بسیاری از سرطان‌ها بدون علامت هستند

 این متخصص رادیو انکولوژی ادامه داد: افراد می‌توانند با مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی، وضعیت سلامت خود را بررسی کرده و در صورت قرارگرفتن در گروه هدف، به‌صورت رایگان یا با حداقل هزینه تحت غربالگری قرار گیرند.

 وی با بیان اینکه مهم‌ترین قدم، آگاهی، پیگیری و مراجعه به‌موقع است، گفت: دانشگاه علوم پزشکی با اجرای برنامه‌های ملی سرطان، شناسایی افراد در معرض خطر، انجام غربالگری‌های استاندارد، آموزش و آگاه‌سازی عمومی، ارجاع سریع موارد مشکوک و پیگیری بیماران تا تشخیص قطعی نقش مهمی را در شناسایی زودهنگام بیماران ایفا می‌کند.

 زارعی همچنین خاطرنشان کرد: این خدمات به‌ویژه در حوزه سرطان‌های شایع مانند پستان و کولورکتال، نقش مهمی در نجات جان افراد دارد.

 متخصص رادیو انکولوژی در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی به برخی علائم اولیه اشاره کرد و گفت: هرچند بسیاری از سرطان‌ها در ابتدا بدون علامت هستند، اما توجه به نشانه‌های زیر بسیار مهم است.

 سرطان همیشه به معنای پایان راه نیست

 وی ادامه داد: در سرطان پستان، وجود توده بدون درد در پستان یا زیربغل، تغییر شکل یا اندازه پستان، فرورفتگی یا ترشح غیرطبیعی از نوک پستان در سرطان کولورکتال (روده بزرگ): تغییر در عادات دفع (یبوست یا اسهال طولانی)، وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بی‌دلیل و کم‌خونی مزمن در سرطان ریه، سرفه مزمن یا تشدیدشونده، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خلط خونی از علائم هستند.

 وی تأکید کرد: سرطان همیشه به معنای پایان راه نیست، اگر زود تشخیص داده شود، قابل‌درمان است و غربالگری یک انتخاب هوشمندانه برای حفظ جان خود و خانواده است.

 تشخیص زودهنگام مهم‌ترین رکن تشخیص سرطان است

 همچنین معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با بیان اینکه تشخیص زودهنگام، مهم‌ترین رکن کنترل سرطان است، گفت: اجرای منسجم برنامه‌های غربالگری در مراکز خدمات جامع سلامت استان، باعث شناسایی موارد بدخیم و پیش بدخیم در مراحل اولیه بیماری شده که این موضوع نشان‌دهنده اثربخشی برنامه‌های خودمراقبتی و مشارکت مردم است.

 افشین دلشاد با تأکید بر اینکه خودمراقبتی، نخستین و مؤثرترین خط دفاعی در برابر سرطان است، گفت: بخش قابل‌توجهی از سرطان‌ها با ارتقای آگاهی، اصلاح رفتارهای پرخطر و مشارکت فعال مردم در برنامه‌های مراقبتی قابل‌پیشگیری یا تشخیص زودهنگام هستند.

 وی افزود: رعایت اصول خودمراقبتی می‌تواند خطر ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها را به طور قابل‌توجهی کاهش دهد که مهم‌ترین آن‌ها تغذیه سالم و متعادل شامل مصرف بیشتر میوه، سبزی، غلات کامل و کاهش مصرف نمک، چربی‌های ناسالم و غذاهای فراوری‌شده، فعالیت بدنی منظم حداقل ۳۰ دقیقه در روز، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل به‌عنوان عوامل اصلی بروز بسیاری از سرطان‌ها، کنترل وزن و پیشگیری از چاقی، توجه به علائم هشداردهنده مانند توده‌های غیرطبیعی، کاهش وزن بی‌دلیل، خونریزی‌های غیرمعمول و انجام منظم غربالگری‌های توصیه‌شده متناسب با سن و جنس است.

 تمامی افراد دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند

 معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: تمامی افراد دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند و آموزش‌های خودمراقبتی متناسب با سن، جنس و وضعیت سلامت آن‌ها به‌صورت هدفمند ارائه می‌شود.

 این مسئول در پایان خاطرنشان کرد: خودمراقبتی تنها یک توصیه بهداشتی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است. با مشارکت آگاهانه مردم و بهره‌گیری از خدمات مراکز سلامت، می‌توان آینده‌ای سالم‌تر و عاری از بسیاری از سرطان‌های قابل‌پیشگیری را رقم زد.

 نتیجه‌گیری: سرطان دومین عامل مرگ‌ومیر در دنیا و سومین عامل مرگ در ایران است. اگرچه پیشرفت‌های پزشکی امید بهبودی را افزایش داده و مانع از پیشرفت بیماری شده است، ولی هنوز تشخیص سرطان با ترس، درمان‌های پیچیده، هزینه زیاد و دشواری همراه است. به همین دلیل اطلاع‌یافتن بیمار از تشخیص سرطان و ارتباط با بیمار و خانواده‌اش، از مسائل مهم در خدمت‌رسانی است.

 انتهای خبر/ رحمانی