کشت‌های دیم‌زاری، انتظاری شد

مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی اظهار کرد: پارسال، در فصل زراعی پاییزه ۱۴۰۴-۱۴۰۳ در مجموع ۲۳۰ هزار هکتار از سطوح زراعی استان خراسان شمالی تحت کشت انواع محصولات شامل گندم، جو، دانه‌های روغنی (کاملینا، گلرنگ، کلزا) و گیاهان علوفه‌ای از جمله یونجه، خُلر، ماشَک، گاودانه و تریتیکاله قرار گرفتند.

 وحید صباغ گفت: از این سطح زیر کشت ۸۰ هزار هکتار آن سطح تحت کشت آبی و ۱۵۰ هزار هکتار دیگر آن سطح تحت کشت دیم بودند.

 وی در ادامه با اشاره به اینکه به‌طورکلی در یک سال زراعی نرمال (شامل فصول زراعی بهاره و پاییزه) در استان حدود یک میلیون تن برداشت محصول محقق می‌شود، عنوان کرد: بااین‌وجود، در استان طی سال گذشته به علت وجود خشکسالی شدید در استان فقط ۶۰۰ هزار تن محصول در فصول زراعی بهار و پاییز برداشت شد.

 این مسئول خاطرنشان کرد: سال گذشته، متأثر از وجود خشکسالی شدید در استان بذرهای کاشته شده در ۷۰ درصد از مزارع دیم استان به بار ننشست و از بین رفت همچنین در ۳۰ درصد از دیگر مزارع دیم استان نیز محصول به بار نشسته با اُفت شدید باردهی مواجه شد.

 مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی در ادامه به سال زراعی پاییزه جاری (۱۴۰۵-۱۴۰۴) اشاره و اظهار کرد: در استان، در این فصل زراعی پاییزه جاری (تا هفته دوم دی‌ماه جاری) ۱۵۵ هزار هکتار از سطوح زراعی استان تحت کشت قرار گرفتند.

 وی گفت: در این سطح، ۳۸ هزار هکتار محصول گندم آبی، ۷۰ هزار هکتار گندم دیم، ۱۵ هزار هکتار جو آبی، ۱۵ هزار هکتار جو دیم، دو هزار و ۵۰۰ هکتار کاملینا (دیم)، ۲۰ هکتار گلرنگ (دیم) و ۴۰۹ هکتار کلزا (آبی) کشت شدند.

 صباغ همچنین افزود: ۱۳ هزار هکتار نیز یونجه کشت شده است.

 این مسئول در ادامه با اعلام اینکه هنوز کشت پاییزه ادامه دارد، عنوان کرد: باتوجه‌به اینکه در دی‌ماه جاری بارش‌های برف‌وباران داشته‌ایم، از هفته سوم دی‌ماه جاری کشت محصولات گیاهان علوفه‌ای و حبوبات در دیم‌زارهای استان به‌صورت انتظاری آغاز شد.

 وی با یادآوری این مطلب که در فصل زراعی پاییزه سال گذشته سطح زیر کشت گیاهان علوفه‌ای در استان ۲۰۰ هکتار شد، بیان کرد: پیش‌بینی می‌شود که سطح زیر کشت گیاهان علوفه‌ای در استان طی فصل زراعی پاییزه جاری تا ۵۰۰ هکتار انجام شود.

 مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی افزود: این گیاهان علوفه‌ای شامل خُلر، ماشَک، گاودانه و تریتیکاله هستند.

 علاوه بر این، وی خاطرنشان کرد: از هفته سوم دی‌ماه جاری کشت حبوبات (عدس و نخود) در دیم‌زارهای استان به‌صورت انتظاری نیز شروع شده است که پیش‌بینی می‌شود در سطح هشت هزار هکتار محصول عدس و در حدود ۳ تا ۴ هزار هکتار نیز محصول نخود کشت شوند.

 صباغ تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود در مجموع در فصل زراعی پاییزه جاری (۱۴۰۵-۱۴۰۴) ۲۳۰ هزار هکتار از سطح مزارع استان تحت کشت محصولات آبی و دیم که اشاره شد، قرار گیرند.

حفظ تولید در دیم‌زارها با به‌کارگیری روش‌های فناورانه

 محقق مرکز خدمات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی نیز در این باره اظهار کرد: کشاورزی دیم عمل کشاورزی است که به تأمین آب از بارش‌ها وابسته است.

 مصطفی جعفریان گفت: در حالی کشاورزی در دیم‌زارها به وضعیت بارش‌ها متکی است که سالانه حدود ۶۰ درصد از غذای موردنیاز مردمان کره زمین از دیم‌زارها تأمین می‌شوند.

 وی خاطرنشان کرد: هندوستان از جمله کشورهای درحال‌توسعه‌ای است که ۵۵ درصد از زمین‌های کشاورزی آن دیم‌زار هستند.

 این مسئول در ادامه با یادآوری این مطلب که هر ساله کم‌بارشی‌ها و بروز خشکسالی‌ها و یا تغییر الگوی رفتاری بارش‌ها و وقوع بارش‌های رگباری و جاری‌شدن روان آب‌ها مهم‌ترین چالش کشاورزی دیم‌زارها بوده است و حتی موجب شکست تولید در این زمین‌های زراعی می‌شود، تصریح کرد: بااین‌وجود، این چالش تولید در دیم‌زارها را می‌توان با به‌کارگیری روش‌هایی علمی حفظ کرد.

 محقق مرکز خدمات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی عنوان کرد: استفاده از فناوری‌های نوین در بخش هواشناسی همچنین هوشمندسازی دستگاه‌های آبیاری در بخش کشاورزی و بهره‌گیری از ادوات کشاورزی به‌روز، اجرای برنامه اصلاح الگوی کشت و جایگزین‌کردن کشت محصولات کم آب طلب با بهره‌گیری از بذور اصلاح شده از جمله راهکارهای کاربردی برای حفظ تولید در دیم‌زارها هستند.

 وی همچنین بر لزوم اجرا و عمل به کشاورزی حفاظتی و انجام عملیات خاک‌ورزی در مزارع نیز تأکید کرد.

 جعفریان افزایش دانش کشاورزان با برگزاری دوره‌های آموزشی و ترویجی را بسیار مهم دانست.

رسوب بذری در استان به علت کمبود نقدینگی کشاورزان

مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی نیز اظهار کرد: در زمینه افزایش بهره‌وری تولید در کشت محصولات زراعی، سه فاکتور شامل استفاده از بذور اصلاح شده، عمل به فاکتورهای به زراعی همچنین مدیریت مزرعه نقش بسیار مهمی دارند.

 علی‌اکبر ناصری گفت: استفاده از بذور اصلاح شده سهمی ۳۴ درصدی، عمل به فاکتورهای به زراعی سهمی ۳۶ درصدی و مدیریت مزرعه سهمی ۳۰ درصدی در افزایش بهره‌وری تولید در سطح مزارع را دارند.

 وی در ادامه با اشاره به ازبین‌رفتن ۷۰ درصد از محصولات کاشته شده دیم‌زارها در فصل زراعی پاییزه ۱۴۰۴- ۱۴۰۳ متأثر از وقوع کم‌بارشی شدید و بروز خشکسالی همچنین افزایش دمای هوا بخصوص در اردیبهشت، عنوان کرد: فصل زراعی پاییزه پارسال یک اتفاق بسیار نادری بود که رخ داد و چنین پیامدی را به همراه داشت.

 ناصری افزود: بااین‌وجود، به طور معمول برای حفظ تولید پایدار در مزارع آبی و دیم می‌بایست از بذور اصلاح شده، استفاده کرد و فاکتورهای به زراعی و مدیریت مزرعه را بکار گرفت.

 مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی بیان کرد: ضرورت دارد به‌تناسب شرایط اقلیمی هر منطقه از ارقام بذری اصلاح شده که مقاوم به تنش‌های محیطی و خشکسالی هستند، بهره گرفت.

 وی تصریح کرد: هرچند که در استان بسیاری از زارعان از بذر اصلاح شده، استفاده می‌کنند، بااین‌وجود، کشاورزانی نیز در زمان فصل کاشت از بذور خودمصرفی استفاده می‌کنند که عملکرد تولید را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

۸ هزار و ۳۰۰ تن بذور اصلاح شده گندم و جو

مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی گفت: در فصل زراعی پاییزه سال گذشته (۱۴۰۴_ ۱۴۰۳) ۸ هزار و ۳۰۰ تن بذور اصلاح شده گندم و جو (آبی و دیم) برای استان تولید و تأمین شد که ۶ هزار و ۵۰۰ تن آن توسط کشاورزان خریداری و کاشته شدند و یک هزار و ۵۰۰ تن دیگر آن در انبارها رسوب شدند.

ناصری در ادامه بیان کرد: در فصل زراعی پاییزه جاری (۱۴۰۵_ ۱۴۰۴) نیز ۸ هزار تن بذور اصلاح شده گندم و جو (آبی و دیم) برای استان تولید و تأمین شده است که به عللی شامل کم‌بارشی شدید در فصل پاییز، قیمت بالای بذر و کمبود نقدینگی کشاورزان برای خرید بذر و کود، حدود ۲ هزار تا ۲ هزار و ۵۰۰ تن از این بذور اصلاح شده در انبارها رسوب خواهد کرد.

وی تصریح کرد: درصورتی‌که کشاورزی قراردادی اجرایی می‌شد رسوب بذری اتفاق نمی‌افتاد.

 مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی افزود: این در حالی است که ۳۵ درصد از سهم عملکرد در تولید با استفاده از بذور اصلاح شده برآورده می‌شود.

 وی در ادامه با اشاره بر لزوم بهره‌گیری از فاکتورهای به زراعی در فصل کشت، بیان کرد: فاکتورهای به زراعی شامل رعایت آیش و تناوب در مزارع، عملیات خاک‌ورزی، حفظ و ذخیره رطوبت خاک، رعایت اصول کشت شامل رعایت تاریخ کشت، رعایت تراکم بذری مناسب در واحد سطح، تغذیه مناسب و به‌موقع، مبارزه با علف‌های هرز و آفات و بیماری‌ها باید اجرایی شوند.

 علاوه بر این، وی یادآور شد: مدیریت مزرعه نیز توسط زارعان مبتنی بر یافته‌های علمی - تحقیقاتی به‌روز اجرایی شود.

 ناصری تصریح کرد: بهره‌گیری از این سه عامل اشاره شده منجر به حفظ تولید و دست‌یابی به تولیدی اقتصادی خواهد شد.

 وی در بخش دیگری از سخن خود با یادآوری این مطلب که علاوه بر تغییر اقلیم، کاهش بارندگی‌ها و تداوم خشکسالی، مسئله خرده‌مالکی نیز بر عملکرد تولید در بخش کشاورزی بسیار نقش بازدارندگی دارد، اظهار کرد: باتوجه‌به اینکه ۷۵ درصد از سطوح کشاورزی استان خرده‌مالکی است، در این راستا، آموزش کشاورزان استان برای تولیدی پایدار در دستور کار بوده و اجرایی شده است و البته جریان دارد.

 درعین‌حال، مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی به ابلاغ برنامه اصلاح الگوی کشت به استان‌ها نیز اشاره و عنوان کرد: در این برنامه کشت، نوع محصولات مبتنی بر شرایط آب‌وهوایی هر منطقه‌ای برای شهرستان‌ها تعریف و تعیین تکلیف شده‌اند.

 مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال خراسان شمالی گفت: دوره‌های آموزشی اجرای اصلاح الگوی کشت در شهرستان‌ها برگزارشده همچنین کاروان ترویجی در این زمینه نیز در شهرستان‌ها حضور یافته است.

نتیجه‌گیری:  باتوجه‌به اینکه حفظ امنیت غذایی از مهم‌ترین برنامه‌های راهبردی در بخش اقتصادی و کشاورزی کشور محسوب می‌شود، اما نباید از واقعیت‌هایی چشم پوشید.

 باید آگاه بود که حفظ امنیت غذایی کشور که از دل مزارع، باغات، گلخانه‌ها، دامپروری‌ها، مرغداری‌ها، زنبورستان‌ها، مزارع شیلات تأمین می‌شود، به بهره‌گیری از دست‌یافته‌های تحقیقاتی به ثمر نشسته، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین همچنین آموزش و ترویج بهره‌برداران بسیار نیازمند است.

 و البته دیم‌زارها که در نبرد جدی با تغییر اقلیم به سر می‌برند صدچندان به این امور یاد شده همچنین اجرای برنامه الگوی کشت و اجرای کشاورزی قراردادی نیازمند است که امیدوار هستیم مورد اهمیت قرار گیرند.

 تهیه و تنظیم گزارش: سمانه قهرمانی

 انتهای خبر/