یکشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۴/۲۲/۲۰۱۸
اذان صبح:۰۴:۲۳:۱۷ - اذان ظهر:۱۲:۳۹:۱۲ - اذان مغرب:۱۹:۴۱:۲۳
بجنورد
۲° c

آیا تمایل دارید در کانال اترک نیوز عضو شوید؟

سرویس گزارش | کد خبر: ۲۸۰۲۲۰۳
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۲/۲۹ - ساعت ۹:۱۳

خراسان شمالی؛ گنجینه فرهنگ ها در یک نگاه

استان خراسان شمالی علاوه بر اینکه به تنوع اقلیم و طبیعت شهرت دارد همچنین از وجود اقوام تات، کرد، ترک، ترکمن و بلوچ نیز بهره مند است که حضور این تنوع قومی در این سرزمین چند اقلیمی، سفره رنگینی از تنوع فرهنگ ها و هنرها در این دیار را آفریده است که در همین راستا، به شایستگی استان خراسان شمالی را (( گنجینه فرهنگ ها )) نام نهاده اند که البته تردیدی نیست معرفی تمامی این جاذبه ها و ظرفیت های گردشگری سبب توفیق در راه توسعه گردشگری پایدار این استان خواهد شد.
خراسان شمالی؛ گنجینه فرهنگ ها در یک نگاه,

به گزارش عصر اترک، استان خراسان شمالی در سال 1383 و پس از تقسیم خراسان بزرگ به سه استان خراسان شمالی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی تاسیس شد.

خراسان شمالی هشت شهرستان به نام های بجنورد، اسفراین، جاجرم، مانه و سملقان، گرمه، فاروج و راز و جرگلان همچنین 22 شهر و بیش از هزار روستای دارای سکنه دارد.

با توجه به اینکه مرکز استان خراسان شمالی شهر  بجنورد است، این استان؛ از شمال با کشور ترکمنستان با 281 کیلومتر مرز مشترک، از شرق و جنوب با استان خراسان رضوی، از جنوب غربی با استان سمنان و از غرب با استان گلستان هم مرز است.

آثار باستانی کشف شده در خراسان شمالی نشان از قدمت و تاریخی کهن این استان دارد که محوطه باستانی معروف به تپه پهلوان و تپه حیدران جاجرم قدمتی بیش از 12 هزار سال دارند.

 

بستر نخستین فرهنگ ها و تمدن های شمال شرق ایران؛

ارتفاعات کپه داغ در شمال و آلاداغ با قله های مشهور شاه جهان، سالوک و بهار در نوار جنوبی استان خراسان شمالی، دشت هایی وسیعی را در راستای شرقی- غربی شکل داده که در طول تاریخ، بستر آمد و شدها و تحولات تجاری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مهمی بوده اند.

رودخانه اترک به مانند یک شریان حیات بخش، در دره حد فاصل این دو رشته کوه جریان دارد و ضمن آبیاری تمام دشت های مسیر خود، باعث شکل گیری مراکز مسکونی کهنی در این منطقه شده است.

 

خراسان شمالی دیار اقوام و فرهنگ ها

اقوام ساکن در استان خراسان شمالی شامل: تات ها، کرمانج ها ( کردها )، ترک ها، ترکمن ها و بلوچ ها و ... هستند.

 

شهرستان بجنورد

کرمانج ها، ترک ها و تات ها صاحبان فرهنگ غالب بجنورد هستند. جشن ها، رسوم و سنت ها و آیین های رایج در میان بجنوردی ها بسیار متنوع اند. آیین های شادی بخش نوروزی ملهم از تاریخ و طبیعت زیبای منطقه از رسوم پاسداشت نوروز باستانی و جلوه هائی چون (( نوروز خانی )) و (( نوروز بیگی )) و هنروری (( توره ))ها، سیزده بدر، کشتی چوخه و عروسی کرمانج ها، آغاز شادی آفرینی بجنوردی ها را در شروع هر سال و بهار رقم زده است.

هنرهای سنتی و صنایع دستی کرمانجی چون چاروق دوزی، گلیم بافی و سفره کردی و ...، از گذشته رونقی کم نظیر داشته اند. موسیقی مقامی هم در جای جای این شهرستان مورد توجه بوده است و بخشی ها و هنرمندانی ارجمند چون شادروانان استاد ولی رحیمی معروف به (( ولی عاشق )) ( کمانچه )، استاد علی آبچوری ( قوشمه ) و حسین به بی ( دایره زن ) و اساتید ارجمند عیسی قلی پور ( عیسی بخشی ) و شاه گلدی صدری فر ( استاد رقص کردی ) و ... بزرگان این هنر بوده اند. جشن عروسی کرمانجی که شهرتی ملی پیدا کرده است همواره عرصه ای برای نمایش و عرضه این همه هنرهای آئینی ریشه دار بوده است.

 

شهرستان اسفراین

این شهر ریشه ای 300 ساله دارد و جمعیت عمده آن، ترک و از ایل گرایلی  هستند، روستای بزرگ روئین از توابع دهستانی به همین نام در بخش مرکزی شهرستان با تاریخی هزار ساله مرکز تات نشین اسفراین است و کانون فرهنگی و هنری بزرگی است که امروزه به جذابیتی کم نظیر تبدیل شده است.

 

شهرستان شیروان

امروزه تنوع اقلیمی و قومی ( کرمانج، ترک و تات ) جذابیت فرهنگی پایداری به شهرستان شیروان بخشیده است.

آئین های سوگواری و هنر تعزیه خوانی و پرده خوانی، سنت های نوروزی، موسیقی غنی مقامی، جشن های عروسی کرمانجی (( آیین برداشت محصول اهالی روستای نامانلو در بقعه ذکریای نبی )) در مرداد ماه، مسابقات سنتی کشتی با چوخه در فروردین ماه در گود شیر کوه و زیارت، بخشی از میراث فرهنگی شیروانمحسوب می شوند.

 

شهرستان جاجرم

جاجرم را امروز با نتایج کاوش های باستان شناسی محوطه چلو سنخواست بیشتر می شناسند. مطالعات باستان شناسی تپه پهلوان و چلو مهمترین آثار فرهنگی، مدنی و هنری را از کهنترین دوران جوامع باستان خراسان شمالی به دست داده است.

نارین قلعه از قلاع باستانی معروف که پایه و بنیاد شهر جاجرم نیز می باشد با ریشه های پیش از اسلام؛ همچنان با همه آسیب ها و صدمات در مرکز این شهر پا برجا است و نماد دیرینگی جاجرم کهن به شمار می رود.

 

شهرستان گرمه

نام پیشین گرمه (( جرمق )) بوده و مرکز تات نشین این شهرستان است و شهرهای گرمه، درق و ایور از این شهرستان با زبان های تاتی و فارسی صحبت می کنند.

 

شهرستان مانه و سملقان

شهرستان مانه و سملقان به مرکزیت شهر آشخانه یا همان اشکانه در شمال غربی استان خراسان شمالی واقع شده است.

شهرستان مانه و سملقان از اواخر دوره صفوی پذیرای قوم کرمانج بوده است که توسط شاه عباس صفوی به مرزهای خراسان آن زمان کوچانده شده بودند.

البته ترک ها و قوم بلوچ نیز بخشی دیگر از جمعیت این شهرستان را تشکیل می دهند.

انواع دست بافته ها و زیر اندازهای کردی از جمله گلیم، جاجیم، قالی، قالیچه، سفره کردی و نمد مالی از صنایع دستی و هنرهای سنتی این شهرستان است.

 

شهرستان فاروج

ترک ها، کردها و تات ها ساکنان  شهر 200 ساله فاروج را تشکیل می دهند. عشایر، موسیقی مقامی و کشتی چوخه شاخص ترین نمادهای فرهنگی سنتی این شهرستان هستند.

 

شهرستان راز و جرگلان

تات های ساکن در مناطق راز و راستقان، ترک های غلامان، کرمانج های داشلی قلعه، آدینه قلی و پشنده به ترتیب در سده های متاخر اسلامی در راز و جرگلان استقرار یافته اند همچنین ترکمن ها نیز در اواخر دوره قاجاری و تحت فشار حکومت تزار روسیه به این شهرستان مهاجرت کرده و ساکن شده اند.

 

سوغات های خراسان شمالی

آبنبات شکر پنیر، کشک و قره قروت بجنورد،

گردو و پسته شهرستان اسفراین،

چادر شب بافی و حوله بافی روئین در شهرستان اسفراین،

قالی، گلیم و سفره کردی،

ظروف مسی،

حلوا کنجدی جاجرم، کلاه کرکی جاجرم،

سمنوی درق، کنف بافی درق، چادر شب بافی ایور، کلاه کرکی گرمه،

جاجیم بافی، نمد مالی و گلیم بافی مانه و سملقان،

آجیل، زعفران، انگور و کشمش فاروج،

قالیچه دو روی ابریشم دویدوخ، ابریشم بافی ترکمن، زیور آلات ترکمن و سنگ تراشی در شهرستان راز و جرگلان.

 

معرفی آثار حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان شمالی در فهرست آثار ثبت شده ملی:

 

فنون بافت ابریشم بافی خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 91

فنون بافت سیاه چادر خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 94

فنون بافت سفره کردی خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 91

فنون بافت نمدمالی خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 91

فنون و مهارت ساخت دوتار خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 91

فنون و مهارت چلنگری خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 94

فنون بافت پالان دوزی خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 94

فنون بافت بوجالی ( جوراب بافی کرمانج ) خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 94

فنون بافت پی تاوه در شیروان، اثر ثبت شده ملی در سال 95

فنون بافت چوخه بافی در شیروان، اثر ثبت شده ملی در سال 95

فنون و مهارت لحاف دوزی خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 96

فنون و مهارت چادرشب روستایی روئین، اثر ثبت شده ملی در سال 96

فنون و مهارت ساخت ساز محلی قوشمه خراسان شمالی، اثر ثبت شده ملی در سال 96

همچنین

476 اثر تاریخی خراسان شمالی که به ثبت ملی رسیده اند، از جمله عمارت و آیینه خانه مفخم، معبد اسپاخو، محوطه تاریخی چلو، تپه تاریخی ریوی، رباط عشق، رباط قلی، رباط قره بیل

 

42 اثر طبیعی خراسان شمالی که به ثبت ملی رسیده اند، از جمله صنوبر نظرعلی در شهرستان شیروان، سرو مهرگان در شهرستان اسفراین، آب گرم ایوب در شهرستان مانه و سملقان

 

60 اثر ناملموس خراسان شمالی که به ثبت ملی رسیده اند، از جمله کشتی چوخه، بازی بومی لنگ، آیین نخل گردانی

 

و موسیقی بخشی های خراسان شمالی، یک اثر ناملموس استان خراسان شمالی است که به ثبت جهانی رسیده است.

 

همچنین هشت اثر منقول خراسان شمالی ( شامل چهار اثر مربوط به محوطه تاریخی چلو در شهرستان جاجرم، درب مقبره بش قارداش در شهر بجنورد و درب و ضریح مقبره شیخ بیدوازی در شهرستان اسفراین ) در مرحله ثبت ملی هستند.

 

انتهای پیام/

اشتراک گذاری :

با تشکر
نظر شما ثبت و پس از بررسی انتشار میابد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
پایگاه خبری تحلیلی عصر اترک